Kuşkusuz İnternet, insanlık tarihinin en önemli buluşlar birisidir. İnternet, devletlerin sınırlarının ortadan kaldırdı. İnternet, diktatörlerin işlerini zorlaştırdı. İnternet okuma yazmayı unutan bizlere okuma yazmayı yeniden öğretti. İnternet, bilgi kaynaklarını masamıza taşıdı. İnternet düşünmeye ve üretİme itti bizleri. İnternet, katılımcı bir toplum olmamızı sağladı. İnternet, günü 24 saatin ötesine taşıdı. İnternet, dünyanın en ücra köşelerini ücretsiz gezmemizi, görmemizi sağladı. İnternet, haberleşme, yayıncılık ve ticaretin kurallarını değiştirdi.

 

Bu teknoloji sayesinde ticaretin kuralları ve koşulları yeniden yazıldı. Artık mağazamız, şirketimiz 24 saat kesintisiz misafir ve müşteri kabul ediyor. 24 saat ticaret devri başladı. Müşterilerimiz mahallimiz ( ? ANLAMADIM) olmaktan çıkıp, dünyalılar haline geldi.

 

Ticaret’in yeni adı artık e-ticaret. Ancak gelecekte ticaretin başına gelen ‘e’’de kalkıp e-ticaret, ticaretin kendisi olacak. Kuşkusuz bu yeni ticaret, sadece İnternet’in tek başına sunduğu bir çözüm değil. Aynı hızla gelişen bilgisayar, sanal para diyebileceğimiz kredi kartı, lojistik çözümleri gibi tamamlayıcı hizmetler bu yeni ticaretin olmazsa olmaz tamamlayıcı argümanları haline geldi.

 

İnternet teknolojisinin sağladığı sanal mağaza ile, ürünlerin tüm ayrıntılarını daha yakından izleme, fiyatları mukayese edebilme, kampanyaları takip edebilme imkanını yanında bilinçli tüketicilerin en uygun ürünü, en uygun zamanda, en uygun koşullarda temin etme imkanını da beraberinde getirmiştir.

 

 Hiç kuşkusuz bu değişim yeni sorunları da meydana getirecekti ve öyle de oldu.  Varlığını ve kalitesini, sadece sunulan şekliyle sanal olarak görebildiğimiz bu yeni ticarette, ürünün teslim edilmemesi, zamanın da teslim edilememesi, sunulan ürünün dışında bir ürün gönderilmesi, eksik, bozuk vb ayıplarla teslim edilmesi gibi önemli problemleri de beraberinde getirmesi oldukça doğaldı.

 

Kimi çevreler, yeni bir süreçte hemen her şeye karşı ön yargılıdırlar. İnternet, içinde aynı ön yargı uzun süre gündem de kaldı. Hala da önemli ölçüde devam ettiğini söylemekte yarar var. Kredi kartı bilgilerinin verilmesi konusunda tüketiciler önemli ölçüde tedirgindirler. Bu tedirginliğin iki ana nedeni var. Birincisi tüketicilerin güvenlikli e-ticarette kredi kartı bilgilerinin satıcının eline geçerek kartından başka paraların çekilmesi endişesidir. Tüketicilerin önemli bir kısmı kredi kartı bilgilerinin satıcı tarafından hiç görülmediğini işlemin sadece banka sistemin işlem gördüğü dahi bilmemektedir. İkincisi ise bankaların yaşanan sorunlarda tüketicilerin taleplerini dikkate almayıp güven erozyonuna oluşturarak kendi bindikleri dalı kesmeleridir.

 

Bankalar haksız oldukları zamanda, haklı oldukları zamanda tüketicilerin tüm taleplerini reddederek kendi sektörlerine zarar verdikleri gibi, e-ticaretin gelişimini de engellemektedirler. BDDK’nın bu alanda önemli eksiklikleri söz konusu. Bu oyunda en çok ihtiyaç duyulan oyuncu tüketicidir. Ancak oyunun kuralının konulmasında ve yaşanan sorunlarda görüşü alınmayan tek tarafta tüketicidir. Ardından da tüketiciden güven beklenmektedir. Bu pazarın gelişmesini isteyen tüm tarafların bu oyunda tüketici temsilcilerine olması gereken rolü vermek zorundadırlar.

 

Bu alanda önemli sorunların olabileceğini ifade etmiştik. Tüketicinin Korunması Hakkındaki 4077 sayılı kanunumuzda 2003 yılında yapılan değişiklikle kanuna ‘Mesafeli Sözleşmeler’ başlıklı 9/a maddesi eklendi. İnternet, tv, radyo vb ortamlardaki satışlar ilk kez yasa kapsamına alındı.

 

Soru ve cevaplarla Mesafeli Satışlar.

 

Mesafeli satış sözleşmesi nedir?

Mesafeli sözleşmeler -satışlar-; yazılı gazete, görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin -uzaktan- yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan -satış- sözleşmelerdir.[1] Yani İnternet, gazete, radyo, telefon, televizyon, sms, mms vb diğer tüm medya ve iletişim araçları kullanılarak yapılan tüm satış işlemlerini mesafeli satış kapsamındadır.

     

Mesafeli satış sözleşmesinde bulunması gerekenler nelerdir?

Mesafeli sözleşmenin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyit işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.[2] Sözleşmede;

      a- Tüketicinin, satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adres, telefon ve varsa diğer erişim bilgileri,

      b- Sözleşmenin düzenlendiği tarih,

      c- Malın veya hizmetin teslim veya ifa tarihi ve şekli,

      d- Teslimat ve ifaya ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgiler,

      e- Sözleşme konusu malın veya hizmetin cinsi veya türü, miktarı ve varsa marka ve modeli,

      f- Malın veya hizmetin tedavüldeki Türk Parası olarak vergiler dâhil peşin satış fiyatı,

      g- Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek tedavüldeki Türk Parası olarak toplam satış fiyatı,

      h- Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirtilen faiz oranının yüzde -30- otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,

      ı- Peşinat tutarı,

      j- Ödeme planı,

      k- Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları, yer[3] alması zorunludur.

 

Mesafeli satış sözleşmesinde teslim süre kaç gündür?

Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz -30- gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.[4]

 

Mesafeli satış sözleşmesinde ispat yükümlülüğü kimdedir?

Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.[5]

 

Mesafeli satış sözleşmesinde ödeme nasıl yapılır?

Kapıdan satışların aksine satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı saklı kalmak kaydıyla sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında tüketiciden önceden ödeme alabilir. Ancak, kapıdan satışlardaki tüketiciden önceden herhangi bir ödeme aracı alınması yasağının dışındaki cayma hakkı dâhil her türlü kapıdan satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelerde de aynen geçerlidir.

 

Mesafeli satış sözleşmesinde cayma süresi kaç gündür?

Tüketici; mesafeli satışlarda, mal satışına ilişkin mesafeli sözleşmelerde, teslim aldığı tarihten itibaren yedi -7- gün içerisinde hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin malı reddederek sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Malın teslimi sözleşmeye taraf olan tüketici dışında bir kişiye yapılsa dahi tüketici cayma hakkını kullanabilir. Bu durumda satıcı malı üçüncü kişiden teslim alır.[6]

Hizmet sunumuna ilişkin mesafeli sözleşmelerde ise, bu süre sözleşmenin imzalandığı tarihte başlar. Sözleşmede, hizmetin ifasının 7 günlük süre dolmadan yapılması kararlaştırılmışsa, tüketici ifanın başlayacağı tarihe kadar cayma hakkını kullanabilir.

 

Cayma hakkının kullanılmasından doğan masraflar kime aittir?

Cayma hakkının kullanımından kaynaklanan nakit ödemenin geri havale edilmesi, kredi kartı için uygulanan banak komisyonları, malın geri gönderimi için kargo giderleri gibi her türlü masraflar satıcı veya sağlayıcı tarafından karşılanmak zorundadır. Tüketiciden talep edilemez ya da ödemesinden mahsup edilip kesinti uygulanamaz.[7]

 

Cayma talebi reddedilebilir mi?

Tüketici cayma bildirimini satıcı veya sağlayıcıya ulaştırdıktan sonra satıcı talebi reddedemez ve satıcı veya sağlayıcı tüketicinin cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on -10- gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi -20- gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.[8] Ödeme kredi kartı ile yapılmış ise satıcı veya sağlayıcı bankasına talimat vererek ödeme işlemini iptal etmekle yükümlüdür. Satıcı veya sağlayıcı yükümlülüklerini yerine getirmediği takdirde tüketicinin tüm sorumlulukları ortadan kalkar.

 

Cayma talebinin istisnası var mıdır?

Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler -alan adı/domain alımı gibi- ve tüketiciye anında teslim edilen mallara ilişkin sözleşmeler cayma hakkı ve kullanımına ilişkin hükümlere tabi değildir.

 

Mesafeli satış sözleşmesinde eksiklik varsa ne yapılır?

Mesafeli satış sözleşmesinde bulunması gerekenlerin her hangi birinin eksikliği durumunda satıcı veya sağlayıcı en geç otuz -30- gün içerisinde eksikliği gidermek zorundadır. Bu durumda 7 günlük cayma süresi, söz konusu eksikliğin giderildiğine dair bilginin yazılı olarak tüketiciye ulaştırıldığı tarihten itibaren başlar.[9]

 

Özel istekle ürettirilen mesafeli satışlardan cayma hakkı var mıdır?

Tüketicinin özel istek ve talepleri uyarınca,

a-      Üretilen veya

b-      Üzerinde değişiklik ya da

c-      İlaveler yapılarak kişiye özel hale getirilen mallarda

d-      Niteliği itibariyle iade edilemeyecek, hızla bozulma veya

e-      Son kullanma tarihi bu süre içinde geçme ihtimali olan mallar söz konusu olduğunda cayma hakkını kullanamaz.[10]

 

Mesafeli satışta kredi söz konusu ise sorumluluklar nelerdir?

Tüketicinin ödediği bedel kısmen veya tamamen satıcı veya sağlayıcı tarafından ya da satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanılarak karşılanıyorsa, cayma hakkının kullanılması halinde, kredi sözleşmesi de

a-      Hiçbir tazminat veya

b-      Cezai şart tutarını ödeme yükümlülüğü söz konusu olmaksızın kendiliğinden sona erer.

      Ancak bunun için, cayma bildiriminin satıcı ve saylayıcının yanında ayrıca kredi verene de yazılı olarak iletilmesi gerekir.[11]

 

Kemal ÖZER
TSE Standart Dergisi
Mart 2008 Sayısı